In het congrescentrum van Figi in Zeist, kwamen deze zomer vijftig brandweerprofessionals bij elkaar voor het Upstream Brandweercongres 2025. Specialisten lichtten drie grote transities uit waar de Nederlandse maatschappij doorheen gaat: klimaatverandering, energietransitie en geopolitiek. De vraag was waar die thema´s het werkveld van de brandweer van morgen raken en wat die betekenen voor de kerntaken van de brandweer: incidentbestrijding en crisisbeheersing.
De belangrijkste boodschap van dr. Lisette Klok, klimaatadviseur van de stichting Climate Adaptation Services, luidde: ´Als het gaat om bijvoorbeeld temperatuurstijgingen en neerslagpieken, vergeet dan de langjarige trends uit de modellen, maar denk in extremen, en leer zelfs nadenken over exceptionele extremen´. Belangrijk voor de brandweer is om niet de modellen te volgen, maar zich bijvoorbeeld voor te bereiden op dagen dat er in een grote stad niet zes, maar zestig meldingen van hitteberoerte zijn.
Samen willen leren
Johan de Vries is projectleider Veilige Energietransitie bij de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. Hij had legio voorbeelden: warmtestuwing in nieuwbouwhuizen; de risico´s van waterstofnetwerken; vervoer van onbekende gevaarlijke stoffen; brandbare groene gevels en na-isolatie; en nieuwigheden die gelijk in de praktijk worden toegepast. Veiligheid bij de energietransitie ziet De Vries als het resultaat van samenwerking tussen brandweer, bedrijven en overheden, waarbij het gehele energiesysteem in zijn samenhang wordt beschouwd, vanuit een houding om te willen leren, kennis en ervaring te delen, mee te denken, scenario´s te bepalen, en samen te werken.
Geen hoofdtaak
Michiel Verlinden is de Commandant van het Territoriaal OperatieCentrum (TOC) van de Koninklijke Landmacht, dat verantwoordelijk is voor de militaire inzet binnen ons eigen land. Sinds de Russische inval in Oekraïne, zijn de middelen – opgeleide mensen, en geavanceerde apparatuur en wapens – zo beperkt, dat het TOC terugvalt op ´hoofdtaak nummer één´: de verdediging van het vaderland. Dat betekent dat de brandweer niet meer op het TOC mag rekenen, terwijl defensie op haar beurt de brandweer óók goed kan gebruiken… Verlinden betreurt dan ook dat de Bescherming Bevolking (BB) na de Koude Oorlog is opgeheven. Oplossing is een BB Nieuwe Stijl, in de vorm van ´een netwerk van netwerken´, om zo de bestaande capaciteiten beter te benutten voor grootschalige toepassing.
Pro-actie
In tweegesprek verkenden dagvoorzitter Nico Drost en Upstream-directeur Ritchie Trompert de besproken problemen die de huidige tijd de brandweer oplevert. Trompert voegt er pro-activiteit aan toe, om vooraan te staan bij de totstandkoming van wet- en regelgeving; door zitting te nemen in (Europese) normeringscommissies; en door aan te sluiten bij de industrie, het onderwijs en de kenniscentra.
De vernieuwde Brand & Brandweer doet in de uitgave van september 2025 uitgebreid verslag van het Upstream Brandweercongres 2025 – ´Opschalen & Veranderen´, en de bijdragen daaraan van klimaatdeskundige dr. Lisette Klok, energiedeskundige Johan de Vries, militair commandant Michiel Verlinden en Upstream-directeur Ritchie Trompert.